|
|
|
||
|
|
|||
|
|
|||
|
|
|||
Páxina
oficial da asociación cultural de tradicións mariñeiras “GAMELA”.
PROXECTO
ESPERANZA:
Recuperación …
Este proxecto parte dunha inciativa da Asociación, coa que
se pretende recuperar parte do noso patrimonio histórico-cultural e mariñeiro e
dar a coñecer a riqueza etnográfica do noso pobo ás nobas xeracións, a través
da construcción dunha réplica da gamela “ESPERANZA” última embarcación desta
tipoloxía, tendo que destacar que esta embarcación está referenciada polo
historiador e etnólogo Staffan Morling no seu traballo “Las embarcaciones
tradicionales de Galicia”
Para levar a cabo este proxecto, dividíuse en dúas fases:
unha primeira na que se construiría a réplica da gamela, adquisición dun
remolque axeitado para desplazamentos e confección de dúas velas, e nunha
segunda fase trataríase de dar a coñecer mediante unha publicación o proceso
constructivo da gamela, artes e aparellos cos que pescaba e unha pequena
historia da construcción naval na nosa zona.
Para a primeira fase cóntase cunha subención da Consellería de Pesca Marisqueo e
Acuicultura da Xunta de Galicia a través da dirección xeral de formación
pesqueira.
A COORDINACIÓN E DIRECCIÓN DO PROXECTO e levada a cabo por
Antón Vidal e Gerardo Triñanes.
CATRO
APUNTES SOBRE ESTA EMBARCACIÓN
A gamela Esperanza é unha
contribución exclusiva da zona de Cabo de Cruz á rica etnoloxía marítima da ría
da Arousa, ainda que definir esta embarcación como gamela antóxase demasiado
simplista e significa fuxir dunha mínima análise das súas carcterísticas
técnicas. Sen profundizar moito, a primeira vista, notamos que o fondo, ainda
que plano, non é o clásico da gamela con táboas de babor a estribor, senón que
a súa colocación e de proa a popa; tamén pola inclinación da súa popa exagonal
e outros aspectos constructivos diríase que naceu para cubrir o oco entre
gamela común e a dorna. Trátase en todo caso, dunha embarcación moi singular,
dedúcese tamén das súas características técnicas un alto nivel de prestacións
que son corroboradas por algúns dos mariñeiros que tiveron a sorte de navegar
nelas, tanto a remos como a vela.
A vela que se utiliza
nesta embarcación é a nomeada mística. Este tipo de vela xurde como resultado
do acortamento da verja e a desaparición dos rizos, sempre incómodos na vela
latina normal, que ocasionan un peso molesto para a estabildade do barco. A
arboladura é sinxela, leva un obenque a barlovento que serve ó mesmo tempo de
driza, leva un motón e no tope do pau incrústase unha peza chamada “noz” para
que poida correr ben a driza.
Adicábanse principalmente
ós trasmallos e artes varias, sin que tiveran a denominación específica de
trasmalleiras. Sería aventurado decir exactamente en que data se empezan a
construir este tipo de embarcacións, ainda que é ben coñecido que foron os anos
trinta e corenta os de máis esplendor,
cun censo que rondaría as cincuenta, e como puntos de construcción máis
coñecidos, O Chazo e Cabo de Cruz.
ACTIVIDADES A DESENVOLVER CA EMBARCACIÓN RECUPERADA:
Motiva-las novas xeracións
neste eido cultural e evitar a perda definitiva deste tipo de construcción,
para eso, está en marcha a creación dunha asocioación cultural donde os seus
fins específicos son a recuperación e divulgacións de oficios tradicionais.
Revitalizar nesta zona
cunha forte tradición en construcción naval o mundo da cultura mariñeira,
mediante exposicións, pequenas singladuras, etc…desta embarcación tradicional
que constitúe unha das riquezas do noso patrimonio cultural.
Participación nos
encontros de embarcacións tradicionais que se veñen desenvolvendo o longo do
noso litoral, e outros fora da nosa comunidade.
Fomentar o consumo
respondable hacia productos artesáns pola cantidade de elementos positivos que
conlevan: emprego fundamental de materias primas autóctonas, baixo custo
enerxético para producir, escaso risco medio-ambiental, productos con
identidade propia e grande importancia como argumento turístico etc…
Posibilidade de facer
cursos de carpintería de ribeira (construcción naval en madeira) para que os
afeccionados a vela é a este tipo de embarcacións tradicionais poidan construir
a súa propia embarcación.
CONSTRUCCIÓN DA
ESPERANZA - LIBERTADE:
As dimensións da esperanza
e da súa réplica, a Esperanza-Libertade, cunha eslora de
Todo parece indicar que a
gamela de Cabo de Cruz aparece na última década do 1800, como consecuencia
dunhas condicións de vida que impoñían unha serie de limitacións para acceder a embarcacións máis complexas, e
polo tanto, máis custosas, como a dorna, pero necesitábase máis seguridade da
que afrecía a gamela común. Isto foi, seguramente, o que lle transmitiron os
mariñeiros ó mestre Francisco Places Fernández e o que, conxugando a riqueza
constructiva e a complexidade da dorna coa maravillosa simplicidade da gamela,
o levou a construir un tipo de embarcación única e exclusiva que, sen dúbida,
merecía ser rescatada do esquecemento, para colocala no papel que lle
corresponde dentro da rica etnoloxía da ría da Arousa.
A secuencia construcctiva dunha embarcación case sempre pola
elaboración do modelo. Utilizámo-lo termo “elaboración” por consideralo máis
axeitado ca “construcción”, xa que o modelo é a base dunha boa execución da
embarcación. Calquera
mínimo erro no modelo será multiplicado pola escala correspondente, e o erro
queda multiplicado do mesmo xeito.
En xeral, este modelo
representa a metade da construcción, posto que a outra parte é completamente
simétrica. Antes de construí-lo modelo eleximos unha escala que, polo xeral,
para pequenas embarcacións de ata 10 ou
Modelo de Barco
Modelo de
embarcación tradicional: lancha xeiteira
Distintos modelos
de embarcacións
Dicíamos
antes que, case sempre, a nova construcción empeza pola elaboración do modelo,
agás no caso de pequenas embarcacións, como a gamela que nos ocupa. Neste caso, tamén podemos
facelo coa técnica coñecida como: a partir dos bordos, polo que a secuencia
constructiva a partir do modelo queda alterada da seguinte maneira:
Secuencia constructiva a partir do
modelo: quilla, proa, popa, cadernas, cuberta bordos e fondo.
Secuencia constructiva a partir dos
bordos: proa, popa, bordos, cadernas, fondo, cuberta e quilla.
O mestre artesán, no caso da
construción da réplica da Esperanza, utilizou a técnica a partir dos bordos, e
fixo a estampa de popa da Esperanza. O mesmo fixo ca proa, na que realizou o
alefriz necesario para recibi-los tres bordos en “tingladillo”, que caracterizan
esta tipoloxía de embarcación. Tanto o lanzamento da proa como a caída da popa
colócanse a partir do madeiro de armar, coa mesma inclinación que ten a
embarcación orixinal, clave para que a embarcación que tratamos de reproducir
non se vexa alterada.
No medio da embarcación colócase
unha falsa caderna mestra, e no primeiro tercio de proa unha falsa caderna do
zapatón. Ámbalas dúas cadernas son unha réplica exacta e teñen a mesma
disposicións cás súas homólogas da embarcación que se pretente reproducir.
Tendo en conta os puntais máximos destas dúas cadernas, o da popa e o da proa
da embarcación, colócase un barrote ou vagra que nos definirá o canto do fondo
do primeiro bordo, tamén nomeado bordo de abaixo. Nesta fase da construcción, e
tal como amosan as fotografías, xa nos facemos unha idea de cómo será esta
embarcación.
1.- Proa. 2.- Estampa de
popa. 3.- Cravadeiras da popa. 4.- Falsa caderna maestra. 5.- Madeiro de armar.
6.- Falsa caderna do zapatón. 7.- Vagras. 8.-
Fasquía.
1.- Proa. 2.- Estampa de
popa. 3.- Cravadeiras da popa. 4.- Falsa caderna maestra. 5.- Madeiro de armar.
6.- Falsa caderna do zapatón. 7.- Vagras. 8.- Fasquía.
A adaptación do contorno
dun bordo, para a súa posterior colocación no lugar axeitado, recibe o nome de
fasquiar, técnica esta que precisa de especial atención para conseguir
resultados óptimos. Mediante a fasquía, que é unha peza delgada de madeira que
colocamos no sitio onde irá o bordo conseguimos, utilizando o compás e un
lapis, tódalas referencias necesarias para face-lo bordo. Tamén se chama
fasquía a presencia do barco. Así, dicimos: “este barco ten boa ou mala
fasquía”, en función de se nos gusta ou non. Tamén utilizámo-la expresión
mariñeiro, pero xa non referida á estética do barco, como sería o termo fasquía,
senón ó conxunto de cualidades que o fai comportarse ben ou mal no mar. Así
dicimos, “ este barco e moi mariñeiro” ou “non e mariñeiro”.
Esta foto amosa os bordos
de abaixo e do medio, xa feitos e colocados no sitio que antes ocupaban a
vagras que determinaban o seu contorno.
9.- Bordo de abaixo. 10.- Bordo do medio. 11.- Cravadeiras
exteriores da popa.
9.- Bordo de abaixo. 10.- Bordo do medio.
Nestas fotos aparece xa
colocado o terceiro bordo, ou bordo de arriba, e podemos ver perfectamente o
detalle do “tingladillo”, na popa e na proa da embarcación; así como as
varengas das caderna que recibirán o fondo, non da medeira das típicas gamelas
de babor a estribor, senón de proa a popa, característica esta moi peculiar
para este tipo de embarcación.
12.- Bordo de
arriba. 13.- Varengas.
Cos tres
bordos virados, e unha vez colocados sobre eles as cadernas cóas súas varengas,
que recibiron o fondo, procédese a colocación das regalas, coureis e de tódolos
elementos que conforman a cuberta (corredores, panetas, bancos, pés de amigo,
xunquiño), dos reforzos lonxitudinais interiores (sobrequilla, cordas, peañas),
e prestaráselle especial atención á fura do pao e ás guías, que irán no banco
de proa. A colocación da quilla e do temón, serán dos últimos traballos que se
realicen, xunto coa colocación das remadoiras, toletes e rozadoiros.
Para
a construcción da gamela utilizóuse, para os bordos, corredores,
panetas, fondo, pao e verga o piñeiro do país; para as cadernas e proa, o
carballo; e para a sobrequilla, cordas, peañas e quilla, o eucalipto. A
utilización de distintos tipos de madira responde ós requerimentos de dureza e
flexibilidade que demanda o sitio onde vai ser colocada a peza. Como exemplo,
diremos que para os reforzos lonxitudinais, como a sobrequilla, quilla e
cordas, o eucalipto proporciona unhas condicións de elestacidade e
flexibilidade que non achega o carballo; sen embargo, para a estructura da
embarcación (cadernas, proa, etc.) as condicións mecánicas e de dureza do
carballo son inmellorables.
A
Esperanza-Libertade xa rematada
MAQUETISMO
NAVAL
Ainda
que pasa desapercibida, esta afición, é desempeñada por moitos dos nosos veciños.
¿Quen non ten unha maqueta na súa casa?, constame que a lo menos a que a
comisión de festas do Carme 03, regalaba a cambio dun donativo. Pero esta
afición, vai máis alá de un pasatempo, a veces convertese en verdadeiro “arte”.
Proba delo é a colección de creaccións propias que o noso veciño de Cesar,
Santos Sieira Rodríguez posúe.
HISTORIA DA MARIÑA
¿De donde proceden as voces “babor”
e “estribor”?
Pois ben, non hai moito escoitei
falar a un alferez de navío como lles contaba os cabaleiros-alumnos da Escola
Naval Militar, a bordo dun “nove metros”, que a voz estribor viña de “star
board”, en galego “o costado da estrela” e que tiña o seu orixe nas navegacións
hacia América, alá polos séculos XV-XVI, posto que como o rumbo a seguir era
Oeste a estrela do Norte, a Polar, quedaba polo costado dereito.
Cando xa
daban por boas a palabras do oficial, un dos aspirantes dixo:-A sus órdenes mi
oficial, con su permiso me gustaría dar mi opinión-, o que non se percatara o
oficial e que no grupo que tiña para instruir, estaba composto na súa maioría
por Alumnos de Mariña Mercante que se encontraban facendo a mili polo “servicio
de formación de cuadros de mando”, e que polo tanto estudiaran bastante máis
sobre o tema. Despois
de dar o seu permiso, o alumno comenzou dicindo, que alá pola época dos
romanos, quince siglos antes do que o oficial falara antes, as construccións
navais tiñan, para que nos entendamos, duas proas. Polo tanto o timón era
chamado de “espadilla”. Para que nos fagamos unha idea, tratábanse de
construccións similares as traiñas en canto a forma da popa e ó timón, posto
que a “pica” da traíña non deixa de ser un timón de espadilla. A única diferencia está en que por aquel entonces, a
espadilla estaba no costado dereito da embarcación, polo tanto “steer board”
pasou a ser “starboar” en inglés, que derivóu en estribor no noso idioma.
Debido a
que por este costado tíñan o timón, atracaban sempre polo outro que pasou a ser
o “port board” en galego “costado do peirao” e que ó largo dos anos quedou
simplemente “port” en galego babor. Así que volvendo a clase anterior, o
alferez enmudeceu e por conseguinte a embarcación chamada “nove metros” tamén,
pero no fondo todos pensaban: mariña civil 1 mariña de guerra 0.
|
|
|
|
DICCIONARIO
NÁUTICO
Á vosa
disposición este diccionario glosario náutico mariñero para que podas
consultar:
A B C D E F G H I J K L M N Ñ O P Q R S T U V W X Y Z
A (ALFA) 
( .-)à Teño buzo sumerxido.
ABARLOAR: Situar un buque ó costado
de outro ou nun atraque.
ABATIMENTO: O desvío da nave do seu
verdadeiro rumbo, por efecto da mar ou do vento, etc. Ángulo que forma a quilla
coa dirección da nave.
ABATIR: Baiar o que está no alto:
abatir tangóns. Separarse un buque hacia sotavento do rumbo que debía seguir.
ABORDAXE:
Acción de abordar.
ABORDAR:
Colisionar un buque con outro. Atracar o barco a un desembarcadeiro ou muelle.
ABORDO:
En ou sobre un buque.
ACANTILADO:
Aplícase ó fondo da mar que forma escalóns oo cantiles. Aplíquese tamén á costa
cortada verticalmente.
ACODERAR:
E a operación de soster a un buque pola popa, xa sea con un rezón ou ben
amarrándoa a una boia.
ACOLLADOR:
Cabo que sirve nos barcos para tesar a xarcia. Tamén implemento metálico para
tesar ventos, nervios, etc.
ACONCHAR:
Extrae-lo vento ou a corrente hacia un paraxe perigoso.
ACHICAR:
Extrae-la auga da sentina dun compartimento, dunha embarcación ou dique.
ADRIZAR:
Endereza-la nave que está escorada a una banda.
ADUXA: Volta ou rosca dunha cousa;
calabrote ou cadea.
ADUXAR:
Enroscar, Recoller un cabo. É a operación de coloca-los remos nas chumaceiras
en posición horizontal e ca súa punta de proa a popa. Dispoñer en forma
correcta un obxeto ou lugar.
AFERRAR:
Recoller una vela, toldo, bandeira, etc. Agarrar cun bichero ou garfo.
AGALERAR:
Refiríndose as lonas que cubren cualquera parte do buque, é darlles a
inclinación necesaria hacia ambas bandas, para que o teito plano que forman os
seus planos se convirtan en duas pendientes a modo de tellado.
ALACRAN:
Desperfecto producido nun cable como consecuencia da rotura das filásticas que
o forman.
ALCAZAR:
É a parte superior da cuberta; entre o pau maior e o mesana.
ALEFRIZ: Ranura angular que se fai
no codaste e na roda nas construccións de madeira; o seu obxeto é empalmar as
pezas que han de forma-lo casco.
ALETA: Parte do costado ou banda do
buque comprendida entre a popa e o través do mesmo.
ALGARETE: Díse do buque que perdeu
as súas anclas ou amarras.
ALIXAR: Alixerar ou descargar unha
embarcación.
ALINEACION:
Colocación en línea recta e con un mesmo frente de varios elementos.
ALISIOS:
Díse dos ventos regulares que soplan constantemente en casi unha terceira parte
do globo, desde as altas presións subtropicais hacia as baixas presións
ecuatoriais.
ALMA:
Porción de filásticas reunidas en sentido lonxitudinal que forman o centro dun
cabo de catro cordóns.
ALMIRANTAZGO:
Tribunal de mar inglés.
AMANTE: Toma por regra xeral este
nome, todo cabo que teña un chicote firme, e o outro fina nun aparello ou
cuadernal, por exemplo: o amante da driza de gavia.
AMURA: Punto medio do buque entre a
proa e o través do mesmo. Cabo que hai entre cada puño das velas de cruz.
ANCLA: Instrumento de metal con
ganchos que serve para asegura-las embarcacións, aferrándose no fondo do mar e
impide que sexan arrastradas polo mar ou o vento.
ANCLOTE: Ancla pequena.
ANEMOMETRO: Instrumento que serve
para medir a dirección, a velocidade e a forza do vento.
APARADURA: Nome da fiada ou traca de
tablóns do forro, que está en contacto ca quilla e que o seu canto inferior
entra no alefriz.
APARELLO: Aparato mecánico composto
de dous motóns polos que vai pasando un cabo que se distingue co nome de beta.
Conxunto de velas e xarcias das embarcacións.
ARBOLADURA: O conxunto de paus,
vergas y masteleiros dun buque.
ARBOLAR: En relación á mar,
significa elevarse moito máis alto as ondas.
ARBOTANTE: Toda peza de madeira,
ferro ou metal que sae do corpo principal do buque para soster algunha cousa.
Peza que sosten ó eixo de cola.
ARMADA: Conxunto de forzas marítimas
que sosten o Estado.
ARQUEO: Acción de medir a capacidade
dunha embarcación.
ARRIBAR:
Acercarse a un peirao ou a un buque. Alexar a proa da dirección do vento.
ARRUFO: Curvidade que se lle da as
cintas, bordas e cubertas dun buque, lonxitudinalmente, elevando os séus
extremos.
ARSENAL: Grandes almacenes con
tódolos elementos necesarios para aprovisionar ou repara-los buques de guerra.
ASENTO: Diferencia entre os calados
a proa e a popa.
ASTA: Percha de madeira posta na
popa, donde se iza o Pabellón Nacional cando o buque está fondeado ou atracado.
ASTILLERO:
Sitio destinado para construir e reparar embarcacións.
ATRACAR:
Amarrar un buque a un muelle ou espigón.
ATRAS:
Voz utilizada para invertir o movimiento das máquinas, co fin de deter ó buque
ou facelo caminar hacia atrás.
AUTONOMíA:
Capacidade que ten un buque para permanecer na mar por un período de tempo e
cubrir grandes distancias sin reabastecerse de combustible ou tomar provisións
a una velocidade dada.
AVANCE: Distancia que recorre un
buque no seu rumbo primitivo, despois de que se meta o timón a unha das bandas.
AVANTE:
O mesmo que na aceptación común, adiante.
AVERIA: Dano
que recibe a embarcación en cualquera parte.
AYUSTAR: Unir dous cabos polos seus
chicotes con nós ou costuras.
AZIMUT: Medida en grados no sentido
das agullas do reloxio dun astro.
B (BRAVO) 
( - ...)à Mercadorías
perigosas.
BABOR: Banda ou costado esquerdo dun
buque, mirando de popa a proa.
BAIXAMAR: O estado da marea no seu
descenso.
BAIXO: Lugar de poco fondo na mar,
donde no hai suficiente auga para que floten as embarcacións.
BALANCE: Movimento de oscilación
lateral do buque debido á acción do vento o da mar.
BALANDRA: Embarcación a vela de un
só pau con pico e botavara.
BALIZA: Cualquera sinal levantada
nunha posición visible sobre a costa ou sobre un banco de area, etc., que sirve
de guía ou advertencia ós navegantes.
BALSA: Reunión de madeiros a flote,
amarrados por medio de trincas ou pernos.
BANCADA, BANCO: Tablóns colocados de
babor a estribor nas embarcacións de remos para sentarse os remeiros.
BANDA: Cada un dos costados do
buque.
BANDAZO: Tumbo ou gran balance
repentino do buque.
BAO: Elemento estructural do buque,
de babor a estribor, que descansan sobre os durmintes e que serven para darlle
firmeza ós costados e para soster a cuberta.
BARBETA: Torre blindada que asenta
sobre a cuberta protectora dos buques de combate provista dunha plataforma
giratoria onde van montados un ou varios cañóns de gran calibre.
BARBOTEN: Corona ou tambor de ferro
con resaltes e vanos, nos que engrana a cadea da ancla, obligándoa a avanzar a
medida que vira.
BARLOAR: Situar un buque ó costado
doutro ou dun atraque casi en contacto polo seu costado. Dise tamén abarloar.
BARLOVENTO: Costado por donde sopla
o vento.
BAROMETRO: instrumento que rexistra
a presión atmosférica. Úsase na predicción do tempo.
BAUPRES: Pau que sae fora da proa
con máis ou menos inclinación ó horizonte.
BERGANTIN:
Buque a vela de dous paus e con vergas en ambos.
BETA:
Chámase así a todo cabo de labor que non ten un nome particular.
BICHERO:
Asta larga con punta e gancho metálico nun dos séus extremos.
BIGOTES:
Ondas que se forman na proa dos buques en movimento.
BITACORA: Estructura ou base donde
se coloca o compás magnético. Libro donde o Oficial de Garda anota todo o
relacionado ca navegación e as novedades.
BITAS: Fierros de forma cilíndrica
apernados fortemente ás cubertas que serven para tomarlle voltas as estachas.
BITON: Bita pequena.
BLINKER: lámpara ou conxunto delas
conectadas a unha chave de telégrafo, e que se utiliza para enviar mensaxes por
medio de destellos luminosos empleando o código morse. Destellador.
BLOQUEO:
Operación de guerra pola que la forza naval impide o acceso ós portos e costas.
BOGAR:
Remar. Acción de impulsar un bote con remos.
BOIA ou BALIZA: Indicador flotante,
fixo ó fondo do mar por medio de cable o cadeas, que pola sua forma e cor, da
informe para a navegación; pode ser lumínica ou cega.
BOIARIN: Boia pequena
BONANZA: Serenidad, tranquilidade do
tempo, mar e vento.
BORDA: Parte superior do costado dun
buque. Vela maior nas galeras.
BORNEAR: Virar o buque sobre a sua
ancla estando fondeado.
BOZA DE MAR: Cabo que se fai firme a
proa dun bote.
BRAZA: Unidad de lonxitud igual a 6
pes. Cabo que se amarra ós penoles das vergas para fixalas.
BRAZOLA: Manco que sobresae da
cuberta e que bordea as escotillas a fin de impedir a entrada de auga por elas.
BREA: Betún artificial que se
emprega no maderamen dos buques para protexelos da intemperie.
BRIOL: Nome dos cabos que levan a
relinga de puxamen hacia arriba ó cargar ou recoller una vela cuadra.
BROMA: Moluscos que se adheren ó
casco dunha embarcación ou buque.
BUQUE: Chámase así a toda
construcción flotante, xa sexa de madeira, ferro ou aceiro destiñado a
surca-los mares e ríos; a súa estructura debe ser sólida e impermeable para
resistir os innumerables esforzos que terá que soportar. Existen diferentes
clases: de guerra, para a defensa da costa dun país; mercantes, para o comercio
entre diversos países ou ó cabotaxe do propio país; asimismo hai buques a vela,
a vapor, petroleiros, hospitales, carboneiros, portaavións, escolas,
hidrógrafos, etc.
BUREL ou BURIL: Pasador de madeira
dura que se emprega para abrir con facilidade os cordóns dos cabos para facer
costuras ou empalmes.
C (CHARLIE) 
( - . - .
) Afirmación, Si.
CABECEAR: Moverse o buque en sentido
xiratorio sobre o seu eixo transversal, alzando e baixando alternativamente a
popa e a proa.
CABILLA: Agarradeira da caña de
governo.
CABO: Calquera das cordas que se
usan a bordo, construidas con fibras textiles, animales, vexetales ou
sintéticas; reciben diferentes nomes segundo a súa mena.
CABOTAXE: A navegación que se fai de
cabo a cabo polas inmediacións da costa e tomando por guía os principaies
puntos coñecidos desta. Si a navegación
efectúase entre portos de paises diferentes pasa a denominarse Gran Cabotaxe.
CABRESTANTE: Aparato destinado a
levar as anclas e cobrar os cabos noutras faenas de forza.
CABULLERIA: Conxunto cualquera de
cabos e, por consiguiente, o total dos dun buque.
CADERNA: Membro estructural
transversal, que nace na quilla e extendese hacia os costados. Forman as
costelas do buque.
CAIXA DE ORZA: Lugar donde se aloxa
a machina ou quilla de orza.
CAIXEIRA: Abertura ou escopladura
que teñen as poleas ou motóns e cuadernales para a colocación e xiro da
pasteca.
CALABROTE:
Cabo de gran mena.
CALADO:
Distancia desde a liña de flotación ó canto inferior da quilla. Profundidad.
CALAFATEAR:
Rechear de estopa as xuntas das tablas dos fondos, costados e cubertas, e
cubrilas despóis cunha capa de brea para evitar que se aneguen.
CALAR:
Sumerxir un barco no auga.
CALETA:
Seno de pouca extensión na que se introduce a mar, donde só poden entrar
embarcaciones pequenas.
CALIMA:
Atmósfera cargada de vapores lixeiros orixinados por la calma.
CALMA: Falta de vento, sosego e
tranquilidade na mar.
CALZO: Madeiro amoldado á quilla e
pantoque dunha embarcación menor, cando ésta descansa a bordo.
CAMAROTE: Compartimiento usado a
bordo para aloxamiento.
CANCAMO: Cabilla de ferro, redonda,
de groso e largo proporcionado, que por un dos seus extremos ten un ollo ou
argolla e polo outro extremo está roscado para facélo firme á cuberta, costado
ou cualquer otro lugar donde conveña.
CANDELEIRO: Barras de madeira ou
metal, fixadas verticalmente sobre a regala e que serven para soster extendidos
os toldos, ou tamén ós nervios.
CAÑA (do timón): palanca encaixada
na cabeza do timón para gobernala nave.
CAPEROL: Parte superior da quilla
que se encontra sobre a regala.
CAPIROTE: Tambor do cabrestante.
CARACOLEXO: Escaramuxo; especie de
molusco que se pega a obra viva dos buques.
CARAMANCHEL: Enrexados de bronce que
protexen os vidrios dos cubichetes.
CARDAN: Suspensión. Par de aneles,
un dentro do outro cos seus eixos de suspensión formando ángulos rectos entre
sí; sosten ó compás e manteno en posición horizontal sin que lle afecten os
movimentos do buque.
CARENAR: Acción de limpar a broma do
casco.
CASAMATAS: Son espacios pechados e
blindados que levan unha peza de artillería, e van na cuberta principal ou entre
a primeira e a segunda cuberta.